Projekt Kuczka, projekt w przestrzeni publicznej
W tradycji żydowskiej kuczka to rodzaj tymczasowego szałasu lub altany, w której obchodzi się święto Sukkot, upamiętniające wędrówkę Izraelitów przez pustynię. W chłodnym, wschodnioeuropejskim klimacie kuczki często miały formę drewnianych balkonów. Unikatową cechą drewnianej, przedwojennej żydowskiej kuczki był dach otwierany co roku podczas obchodów Sukkot – zgodnie z prawem judaistycznym święto powinno być celebrowane częściowo pod otwartym niebem.
Izbica położona jest w województwie lubelskim. Przed II wojną światową było to miasteczko, w którym ponad 80% mieszkańców stanowili Żydzi. W czasie wojny stała się gettem tranzytowym – naziści transportowali tu Żydów z całej Europy, częściowo rozstrzeliwując ich na miejscowym cmentarzu, a w większości wywożąc do obozów zagłady w Sobiborze i Bełżcu. Po wojnie Izbica została zasiedlona przez Polaków.
Architektura żydowska stopniowo odchodzi w przeszłość, szczególnie w małych miasteczkach, co dotyczy również Izbicy. Jedna z dwóch ostatnich kuczek została przeznaczona do rozbiórki. Dzięki inicjatorom projektu i mieszkańcom udało się jednak zdemontować obiekt i ocalić go przed zniszczeniem.
W ramach projektu kuczka zostanie poddana konserwacji i powróci do Izbicy jako pomnik. Jej otwierany dach stanie się symbolem pamięci o Żydach, którzy mieszkali w miasteczku. W proces ten zaangażowane są różne grupy: mieszkańcy – dorośli i dzieci z lokalnej szkoły, administracja miasta, badacze, artyści i aktywiści. Dotychczasowe etapy obejmują: rozmowy z właścicielami obiektu, spotkanie z badaczką Małgorzatą Michalską-Nakonieczną, demontaż kuczki z przeznaczonego do rozbiórki budynku oraz spotkanie z burmistrzem Izbicy.
Działania prowadzone są we współpracy z Fundacją Zapomniane (Agnieszka Nieradko, Aleksandra Janus, Iwona Hermon) oraz Fundacją Formy Wspólne (Piotr Michalewicz, Łukasz Mieszkowski, Marcin Urbanek) i trwają od 2022 roku.
We wrześniu 2025 w ramach projektu odbywa się cykl wydarzeń edukacyjnych poświęconych żydowskiej historii Izbicy. Działania zostały wsparte przez Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej, Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny, Bildungswerk Stanisław Hantz, Szkołę Podstawową, Gminną Bibliotekę Publiczną, Samorządowy Ośrodek Sportu i Kultury w Izbicy. Współorganizatorami są Fundacja Zapomniane oraz Fundacja Formy Wspólne.
Projekt plakatu: Tomasz Stelmaski
Warsztaty: Jacqueline Nicholls, Steffen Hänschen, Andrzej Jankowski, Piotr Michalewicz, Magdalena Ciemierkiewicz
